Síðmiðaldir

Jarðskjálftar

  • Suðurlandsjarðskjálftar hafa riðið yfir landsvæðið einu sinni til tvisvar á öld. Þeir ollu margoft tjóni og jafnvel mannslátum.
  • Á 18. öld voru jarðhræringarnar mjög harðar og gengu þrisvar yfir.
  • Nokkrum sinnum ollu eldstöðvar á borð við Heklu, Kötlu og Lakagíga öskufalli í héraðinu en ekki þó þannig að byggðin yrði fyrir umtalsverðu tjóni, nema 1693.

 

Samgöngur

  • Samgöngur af svæðinu til annarra landshluta voru erfiðar vegna Hvítár í vestri og Þjórsár í austri.
  • Nokkur vöð, t.d. Hagavað og Nautavað, voru notuð og farið yfir þau á hestum en bátar voru mun öruggari.
  • Þekktastar voru ferjan við Þrándarholt og ferjan suður við Sandhóla en hana notaði fólk úr Rangárþingi þegar það hélt til aðalverslunarstaðarins, Eyrarbakka.
  • Engir vegir voru lagðir á þessu árum í nútíma skilningi en varðaðar reiðleiðir og götur tengdu héruð.
  • Sprengisandsleið lá milli hérðasins og Norðurlands en smám saman notuðu hann æ færri ferðalangar og blær ókunnra öræfa lagðist yfir hálendið.
  • Sagt var að útilegumenn ættu þar heima og raunar hélt Fjalla-Eyvindur um tíma til í Múlum við Hofsjökul.

 

Gegn konungsveldinu

  • Rituð samþykkt, gegn yfirgangi danska konungsveldisins, var samþykkt að Áshildarmýri 1496 og send til Kaupmannahafnar.
  • Það gerðu efnaðir bændur á Suðurlandi og þykir hún merkur liður í sjálfstæðisbaráttu Íslendinga.

 

Ófriður á Íslandi

  • Á Sturlungaöld, 13. öldinni, þegar innanlandsófriður og merkileg ritstörf einnkenndu meðal annars mannlíf á Íslandi segir fremur fátt af fólki í Skeiða- og Gnúpverjahreppi sem voru á áhrifasvæði Haukdæla.
  • Þeir deildu við Oddaverja og lét Gissur Þorvaldsson drepa síðasta Oddaverjann Þórð Andrésson í ferð þeirra í Þrándarholti en eftir Þórði er höfð fræg setning: “Mínar eru sorgirnar þungar sem blý”.

 

Byggð

  • Í Skeiða- og Gnúpverjahreppi var blómleg byggð fram eftir miðöldum.
  • Bæjum hafði þó fækkað nyrst á landsvæðinu þar eð Hekla og aukið áfok höfðu valdið þar tjóni.

 

Lifað af landinu

  • Á fyrstu öldum konungsveldisins, eftir 1262, gekk mannlífið sinn vanagang; landbúnaður varð þó mun erfiðari en áður vegna kólnandi veðurfars.
  • Hlutur sauðfjár jókst í landbúnaði og þurftu bændur að smala afar stórt landsvæði, alla leið inn að Hofsjökli, og þótti það þungt yfirferðar.
  • Í nánd við Þjórsárver voru stundaðar gæsaveiðar.
  • Hér má sjá "gæsarétt" þar sem ófleygum fuglunum var smalað saman og þeim slátrað.
  • Líkt og fyrr voru menn sendir af bæjum til verstöðva við suðurströndina.